TEKRARLAYAN SİSTİTTE ALTTA YATAN NEDENLER ARAŞTIRILMALI

İdrar kesesinin iltihaplanması anlamına gelen sistit; idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve ani idrar yapma ihtiyacı gibi şikâyetlerle yaşam kalitesini olumsuz etkiliyor. Bu rahatsızlığın özellikle kadınlarda oldukça sık görüldüğünü ve çoğu zaman uygun tedaviyle kısa sürede düzeldiğini ifade eden Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Üroloji Uzmanı Op. Dr. Elnur Allahverdiyev, enfeksiyonun tedaviye rağmen sürmesi veya bir yılda üç ya da daha fazla kez tekrarlaması durumunda uzman kontrolünün şart olduğunu vurguladı.

Tekrarlayan sistitin altında işeme ve pelvik taban kaslarının işlev bozuklukları, cinsel ilişkiyle ilişkili faktörler, kronik kabızlık, idrar yollarında taş, mesanenin tam boşalamaması, kontrolsüz diyabet ve diğer karmaşık ürolojik sorunların bulunabileceğine dikkat çeken Allahverdiyev, tekrarlayan enfeksiyonların yalnızca antibiyotiklerle geçiştirilmemesi gerektiğinin altını çizdi.

Tekrarlayan sistit gelişiminde yetersiz sıvı tüketimi, idrarı uzun süre tutma alışkanlığı, daha önce geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonları, menopoz, diyabet ve idrar yollarındaki taşların büyük rol oynadığını belirten Op. Dr. Elnur Allahverdiyev, menopoz döneminde östrojen düzeyinin azalmasına bağlı olarak idrar ve genital bölgede meydana gelen doku değişikliklerinin idrar yolu enfeksiyonlarına yatkınlığı artırdığını dile getirdi. Cinsel ilişki sırasında bakterilerin genital bölgeden idrar kanalına taşınmasının da bazı kadınlarda süreci tetiklediğini kaydeden Allahverdiyev, erkeklerde sistitin daha az görüldüğünü ve saptandığında altta yatan sebeplerin araştırılmasının ayrı bir kıymete sahip olduğunu ifade etti.

Yanma Şikâyetine Ateş ve Bel Ağrısı Eşlik Ediyorsa Dikkat

Sistitin tipik belirtileri arasında idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, ani sıkışma hissi, idrar miktarının azalması ve alt karın bölgesinde rahatsızlık hissi yer alıyor. Ancak tablonun her zaman bu kadar basit seyretmeyebileceğini aktaran Allahverdiyev; yüksek ateş, titreme, yan veya bel ağrısı, idrarda görünür kan, tedaviye rağmen devam eden şikâyetler ya da sık tekrarlayan enfeksiyon durumlarında zaman kaybetmeden daha ayrıntılı bir değerlendirme yapılması gerektiği uyarısında bulundu. Bu bulguların böbrek enfeksiyonu, idrar yolu taşı veya başka ciddi ürolojik problemlere işaret edebileceğini belirtti.

Enfeksiyon Varlığını Belirlemek İçin İlk Adım: Tam İdrar Tahlili ve İdrar Kültürü

Geçmeyen veya sürekli tekrarlayan sistitte doğru ve kalıcı bir tedavi planlayabilmek için öncelikle enfeksiyonun varlığının ve kaynağının doğru tespit edilmesi gerekiyor. İlk aşamada uygulanan tam idrar tahlili ve idrar kültürünün enfeksiyonun değerlendirilmesine, mevcut bakterinin türünün belirlenmesine ve hedefe yönelik doğru antibiyotiğin seçilmesine yardımcı olduğunu ifade eden Allahverdiyev, şikâyetlerin sürmesi veya başka bir ürolojik hastalıktan şüphelenilmesi halinde ileri incelemelere başvurulduğunu söyledi.

Bu kapsamda idrar akım hızını değerlendirmek için uroflowmetri, işeme sonrasında mesanede kalan idrar miktarını belirlemek için rezidü idrar ölçümü ve idrar yollarının anatomisini incelemek için üriner sistem ultrasonografisi yapılabiliyor. Gerekli görülen vakalarda bilgisayarlı tomografi veya mesanenin kamera ile doğrudan görüntülendiği sistoskopi yöntemlerine de başvurulabiliyor. Tüm bu tetkiklerin hastanın yaşına, cinsiyetine, şikâyetlerinin seyrine ve muayene bulgularına göre kişiye özel planlandığı aktarılıyor.

Mesanenin farklı rahatsızlıklarının benzer semptomlara yol açabileceğini ve bu nedenle sistit benzeri her şikâyetin enfeksiyon anlamına gelmediğini hatırlatan Allahverdiyev, gelişigüzel antibiyotik kullanımına karşı uyardı. Rastgele ve kontrolsüz antibiyotik kullanımının antibiyotik direncine yol açarak asıl sorunun teşhis ve tedavisini geciktireceği vurgulandı.

Düzenli Aralıklarla İdrar Yapmak Risk Faktörlerini Azaltıyor

Tıbbi tedavinin yanı sıra günlük yaşam alışkanlıklarında yapılacak düzenlemelerin sistitin tekrarlama riskini belirgin şekilde düşürdüğünü belirten Op. Dr. Elnur Allahverdiyev, hastaların alabileceği koruyucu önlemleri sıraladı. Yeterli miktarda su tüketmek, idrarı uzun süre tutmamak, gün içinde düzenli aralıklarla idrara çıkmak, doğru hijyen alışkanlıkları kazanmak ve özellikle yaz aylarında ıslak mayo ile uzun süre kalmamak korunma yollarının başında geliyor.

Diyabet hastalarında kan şekeri seviyelerinin kontrol altında tutulmasının önemine değinen Allahverdiyev, menopoz dönemindeki uygun hastalarda hekim değerlendirmesi sonrası uygulanacak lokal östrojen tedavilerinin de koruyucu bir kalkan oluşturabileceğini belirtti. Korunma yaklaşımlarının kişinin yaşına, genel sağlık durumuna ve enfeksiyonun kök nedenine göre belirlenmesi gerektiğini ifade eden Allahverdiyev, kişiye özel beslenme ve davranış değişikliklerinin hastalığın tekrarlamasını önlemede en etkili adımlardan biri olduğunu sözlerine ekledi.